НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблей 2026 оныг Хүнс, Хөдөө Аж Ахуйн Байгууллагын (ХХААБ) удирдлага дор Бэлчээр ба нүүдлийн аж ахуй эрхлэгчдийн олон улсын жил (БНМОЖ 2026) болгон албан ёсоор зарласан.
Бэлчээрийн эдэлбэр газар нь дэлхийн гадаргуугийн 54 хувийг эзлэх бөгөөд хүн төрөлхтний амин чухал хүнс ба сүүн бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэгч, биологийн олон янз байдлыг хадгалан хамгаалах, хөрсний нүүрстөрөгчийг шингээх асар их нөөцийг хадгалж үлддэг 500 сая гаруй нүүдлийн мал ахуй эрхлэгчдийн амьжиргааг тэтгэдэг.
БНМОЖ 2026 нь олон нийтийн мэдлэг, ухамсрыг дээшлүүлэх, нүүдлийн аж ахуй эрхлэгчдийн газрын эрхийг хамгаалах ба төрийн бодлогод оролцоог нэмэгдүүлэх талаар сурталчлах, бэлчээрийг дэлхийн тогтвортой хөгжилд зайлшгүй шаардлагатай уян хатан, нүүрстөрөгч шингээгч экосистем гэж тэмдэглэхийг зорьдог.
Мал маллах олон янзын уламжлал
Энэхүү наадамд онцолж буй нүүдлийн мал аж ахуй эрхлэгч 23 бүлгэм нь байгалийн эрс тэс нөхцөлд дасан зохицсон, гайхамшигтай олон төрөл зүйлийн мал сүргийг өсгөн үржүүлж, хамгаалдаг. Үүнд:
Ганц бөхт болон хоёр бөхт тэмээ (Афар, Туарег, Райка) - Өндөр уулын сарлаг, ноолуур ямаа (Ладакхын Чанпа) - Хойд туйлын цаа буга (Ненец, Цаатан) - Андын нурууны уугуул тэмээн гөрөөс (Лам гөрөөс, Викунья маллагчид) - Европын уулархаг нутгийн отрын зам дагуух хонь, ямаа (Апеннин, Македон, Словен, Испанийн каньядас реалес, Унгарын Пушта) - Африкийн саванна (Маасай, Караможонг) болон Хойд Америкийн бэлчээр нутгийн (Канадын хээр тал, Невадагийн эдлэн газрын малчид) үхэр сүрэг багтана.
Газрын арчилгаа, хамгаалалт ба экологийн мэдлэг
Нүүдлийн мал аж ахуй нь нарийн уламжлалт ухаан, экологийн гүнзгий мэдлэгт тулгуурладаг.
Афар мадаагийн (Afar mada’a) хууль дүрэм, Андын нурууны уугуул иргэдийн айллу (ayllu) хамтын удирдлага, Энэтхэгийн газар тариалан-мал аж ахуйн харилцан ашигтай солилцоо (Дангар болон Курба), мал оторлох уламжлалт нүүдлийн зам зэрэг тогтолцоонууд нь байгалийн нөөцийг тэгш хүртээмжтэй ашиглах, бэлчээрийн талхлагдлаас сэргийлэх, бэлчээрийн биологийн олон янз байдлыг хамгаалахад чухал үүрэгтэй.
Уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг тэмцлийн тэргүүн эгнээнд
Өнөө цагт нүүдэлчин малчид урьд өмнө хэзээ ч байгаагүй хүндхэн сорилтуудтай нүүр тулж байна. Үүнд: эрчимжиж буй уур амьсгалын өөрчлөлт, ган зуд, газар нутгийн хуваагдал, уламжлалт бэлчээрийн хувьчлал болон нийгэм, эдийн засгийн гадуурхал зэрэг багтана.
Энэхүү наадамд толилуулах кинонууд нь байгаль орчны шударга ёс, газар эзэмших эрхээ хамгаалахын тулд малчин залуучууд, эмэгтэйчүүд, ахмадууд уламжлалт нүүдлийн хэв маягаа орчин үеийн технологи, хур тунадас хураах аргачлал, бодлогын нөлөөлөлтэй хэрхэн хослуулан, идэвхтэйгээр шинэчлэл хийж буйг баримтжуулан харуулна.
