Байршил: High Andes Altiplano, Peru / Bolivia / Argentina / Chile
Ерөнхий тойм ба соёлын суурь мэдээлэл
Андын бэлчээрийн малчид нь далайн түвшнээс дээш 3,800-5,000 метрийн өндөрт орших Өмнөд Америкийн Андын нурууны Алтиплано болон Пунагийн өндөрлөг экосистемд амьдардаг Кечуа, Аймара зэрэг уугуул иргэд юм. Андын нурууны бэлчээрийн мал аж ахуй нь 6,000 гаруй жилийн тэртээгээс үүдэлтэй бөгөөд тасралтгүй уламжлагдан ирсэн дэлхийн хамгийн эртний тэмээн гөрөөс маллах соёлын нэг юм.
Малчид тусгай усалгааны систем ашиглан “бофедалес” хэмээх өндөр уулын чийглэг нугыг (хүлэрхэг газар) бий болгож, арчлан хамгаалах бөгөөд энэ нь жилийн турш ногоон бэлчээрээр хангадаг. Тэд мах, өндөр үнэ цэнэтэй эслэгийн төлөө мал маллахаас гадна нийгмийн харилцан туслалцах уламжлалт бүтэц болох айни болон минкаг хадгалж, Пачамама (Эх дэлхий) болон уулын савдагт (апу) зориулсан эртний шашны зан үйл үйлддэг. Лам гөрөөс хөлөглөсөн эртний худалдааны жингийн цуваа өндөр уулын малчдыг хөндийн тариаланчидтай өнөөг хүртэл холбосоор байна.
Гол баримтууд
- Тооцоолсон хүн ам: Ойролцоогоор 3 сая Кечуа болон Аймара уугуул тариаланч малчид
- Анхан шатны мал аж ахуй: Лам гөрөөс (Lama glama), альпака (Vicugna pacos), гэршүүлсэн хонь, түүнчлэн хамтын авлан барих арга буюу “чаку” (chaku)-гаар зохицуулдаг зэрлэг викунья (Vicugna vicugna).
- Орчин үеийн сорилтууд: Мөстлөгийн хайлалт, хур тунадасны өөрчлөлтөөс шалтгаалан өндөр уулын чийглэг нугын (bofedales) усны нөөц багассан, хөдөөгийн залуучууд хот руу шилжин суурьшсан, дэлхийн альпакагийн ноосны зах зээл дэх үнийн савлагаа, түүнчлэн уугуул иргэдийн бэлчээрт уул уурхайн олборлолт түрэмгийлэн орж буй зэрэг бэрхшээлүүдтэй.
Холбоотой кино
-
Андын алтны хадгалагчид 32 min | Болив | Bibiana Vilá & CONICET
